Het project Het Broeikas Effect stelde drie keer (met de verandering van de seizoenen) de deuren open voor bezoekers. Voor deze openingen maakten we een 'zine': een kleine, handgemaakte publicatie met daarin in beeld en tekst de voortgang en verandering die in de Broeikas had plaatsgevonden. Het ontwerp maakte ik samen met Rhodé Tavenier. In aanloop naar deze publicaties gingen we in gesprek met onze mede-kunstenaars, over hoe de Broeikas voor hen voelde en wat ze zoal hadden uitgespookt. De gesprekken vertaalden we naar dialoog-interviews.

Het Broeikas Effect: No.2 | Zomereditie

In gesprek met Dre Bom, 29 augustus 2020
DB: Tijdens het allereerste optreden, toen alles hier nog kaal was, heeft een vriend van me het optreden opgenomen. De beelden waren zwart/wit, dat maakte het een apocalyptisch gebeuren. Tenminste, dat vonden de mensen die de beelden zagen.
SvdM: Heb je die beelden later voor het lente-optreden gebruikt?
DB: Nee, nog niet. We hebben toen allerlei verschillende beelden gebruikt, een soort Rien Poortvliet-achtig iets, van de hak op de tak. Echt van handen in het water naar beelden in de natuur.
SvdM: En moeten die beelden dan in lijn zijn met de muziek? Of ontstaat dat tegelijkertijd?
DB: Dat gebeurt vanzelf. Bijvoorbeeld de hardheid van muziek: als er een elektronische beat is ga ik daar geen bos bij doen, eerder moderne of bewerkte beelden. En bij lange uitgesponnen drones, hele rustige muziek, plak ik al snel wat natuurbeelden in, bomen of water.
SvdM: Is het altijd eerst muziek en dan beeld?
DB: Dat gaat een beetje gelijk op. Ik film wel eens dingen waarvan ik denk; ik hoor hier wel muziek bij. Bijvoorbeeld fladderende vogels. Ik filmde ze tijdens een fietsvakantie met mijn vrouw en dan denk ik: mooie beelden, misschien kan ik hier wel een akkoord onder plakken. Soms kijk ik een serie of film en dan luister ik eigenlijk alleen maar naar de filmmuziek of de geluiden die er bij zitten.
SvdM: Ik kan me voorstellen dat dezelfde beelden, gecombineerd met andere geluiden, een hele andere sfeer, een heel ander gevoel kunnen krijgen.
Heb je wel eens dat je beelden vastlegt met een geluid in gedachten?
DB: Nee, niet echt. Eerder dat ik denk: dat is mooi om te filmen. Soms film ik dan niet en dan denk ik achteraf: god, dat had ik moeten filmen. Soms zit ik dan ook op de camping een mierennest te filmen, met eitjes.
SvdM: Heb je dan allemaal mapjes met filmpjes op je computer opgeslagen?
DB: De mapjes met filmpjes zijn nog vrij hanteerbaar, de mapjes met geluiden zijn veel groter, dat zijn er echt heel veel. Losse geluiden vooral. Ik heb sinds kort ook een muziekcomputer, die kan heel veel. Er zijn ook gezelschappen die geluiden uitwisselen; die geluiden kun je dan ook gewoon vrij gebruiken. Is echt eindeloos. Hetzelfde met video: er zijn ook heel veel beelden die je kunt gebruiken.
SvdM: Zijn er ook mensen die jou geluiden gebruiken?
DB: Iemand uit Wit-Rusland, haha. En Speedy G, een best bekende DJ, heeft ook wel eens geluiden gebruikt, maar daar heb ik eigenlijk nog nooit naar geluisterd.
SvdM: Heb je ook geluiden opgenomen in de kas?
DB: Jazeker. Van dat waterrad van Lambert bijvoorbeeld, met die pollepels. Dan denk ik: dat zal ik kunnen gebruiken.
SvdM: Tijdens het lente-optreden was er veel improvisatie, is dat altijd zo?
DB: Ja, de basis staat meestal wel vast, maar ik speel eigenlijk nooit hetzelfde. Ik heb wel, nu ik een tweede deel maak, dat ik denk: welke muzikanten zouden hierbij kunnen spelen? Ook best moeilijk, want dan ga ik daar bij het maken al rekening mee houden. Ik ben daar een beetje van afgestapt: ze zijn muzikant genoeg om er zelf iets bij te spelen.
SvdM: Al plannen voor het volgende optreden?
DB: Voor het tweede deel is de muziek al klaar: ik heb het doorgestuurd naar de muzikanten. Dan moeten we nog wel een paar keer gaan oefenen. Het filmpje moet ik nog gaan maken.
SvdM: Zijn jullie hier dan vaak?
DB: Nee, de laatste keer was met het optreden, 11 juli.
SvdM: Hoe is het dan om in de kas op te treden?
DB: Schitterend.

Het Broeikas Effect No.3 | Wintereditie 

In gesprek met Mieke en Lambert Janson (landeigenaren), 30 november 2020
SvdM: Ik heb inmiddels bijna alle kunstenaars gesproken, hun ervaringen gehoord, maar nu ben ik eigenlijk ook gewoon heel benieuwd hoe jullie dat vonden, al die kunstenaars op en over je land.
MJ: Ik vond het leuk, leuk om te zien hoe jullie naar de dingen kijken.
SvdM: Had je het vooraf ook zo verwacht?
MJ: Het liep natuurlijk een beetje anders door corona: het was daardoor rustiger dan verwacht. Van jullie hebben we nu eigenlijk niet zo veel gemerkt, het voelde heel bekend.
LJ: Ik vond het ook heel erg leuk, heel gemoedelijk. Af en toe heb je een praatje met elkaar, weer op een andere manier dan waarop ik met een kweker praat, dat is leuk.
SvdM: Jij hebt ook zelf nog aan projecten in de kas gewerkt, Lambert. Het prieel, het Hans en Grietje-huis, hoe ging dat samen?
LJ: Omdat jullie aan het werk waren kreeg ik ook ideeën om iets te maken. Wel iets wat van nut kan zijn; zoals het waterrad voor het afvoeren van regenwater. Maar dat kwam omdat jullie dan ideetjes hadden, daardoor kreeg ik ook zin om iets te maken.
SvdM: Ik vind die combinatie heel leuk: machines en gereedschap, bruikbare dingen zoals het waterrad en de echte kunst-dingen, samen, door elkaar. Een multi-functionele kas.
MJ: De leukste opmerking had jou oma, toen die op bezoek kwam. Die vroeg: “Maar wat is het verdienmodel van de Broeikas?”. Toen moesten Lambert en ik allebei heel hard lachen, want dat is er dus niet.
LJ: Ik zei: “Dat is er niet, maar het is wel leuk”. Toen zei je oma: “Ja, dat is waar, leuk is ook heel belangrijk”.
SvdM: Klinkt als mijn oma, haha. Zijn er wel toekomstplannen voor de kas?
LJ: Ik wil graag een indoor-pluktuin en ben nu een route aan het aanplanten in de vorm van het circuit van Zandvoort. Daar kun je dan met een oude scootmobiel doorheen rijden en dan hoop ik dat oma’s en opa’s samen met kleinkinderen bijvoorbeeld daar een bloemetje gaan plukken. Het was trouwens eigenlijk Mieke’s idee om iets met de kas te gaan doen.
MJ: Ja, mijn naam staat eronder. We hadden een vergunning aangevraagd en gekregen, maar je moet er dan ook iets op bouwen om de vergunning te verzilveren, anders verloopt die. En voor het bedrijf is het dan toch wel verstandig om ‘m toch wel te bouwen, anders kan het nooit meer.
LJ: Ik dacht, laat maar zitten, we werken toch liever buiten. Maar toen heeft Mieke het doorgezet en nu kom ik vaak in de kas en vind ik het een ontzettend gave ruimte. ’t Is ook lekker dat ik er niet in hoef te werken, het is vooral hobby.
MJ: Het idee was ook dat we minder gingen werken: het oppervlak van de kas werd eerst intensief gebruikt voor de bloemen: dat is nu minder werk.
We waren vooraf bang dat er veel onkruid in de Broeikas zou groeien. Ik hoorde toen ergens dat kippen dat onkruid opeten. Ik dacht: groot oppervlak, ik heb in ieder geval 20 kippen nodig. Dat bleken er veel te veel: ik ben er toen elke keer één weg gaan halen; uiteindelijk bleek dat er maar 3 nodig waren om de kas schoon te houden.
SvdM: Wow, dat is weinig! Waar zijn die kippen nu?
MJ: Toen jullie er in gingen zijn de kippen er uit gegaan. Rob wilde natuurlijk iets gaan zaaien, en die zaadjes zouden de kippen opeten. En een moestuin en kippen gaan ook niet echt goed samen.
LJ: Het was een soort tussenfase: Mieke kon dat met de kippen uitproberen, ik kon wat leren. Toen kwam Rob, die vroeg of hij iets mocht organiseren met kunstenaars. Dat is wel goed van Rob: die neemt het initiatief. Hij brengt de juiste mensen bij elkaar, weet bij mij de locatie te regelen, dat is zijn kracht.
Ik vind het ook echt leuk om te zien hoe jullie denken en werken. Greet kijkt bijvoorbeeld naar het blad van een rabarber en ziet die mooie nerven. Ik heb daar geen oog voor, maar Greet vangt dat in een tekening of op een doek, echt heel mooi.
MJ: Het was een hele leuke mengelmoes. De muziekavonden vond ik het leukst, met Dre en Dirk.
SvdM: Ja hé! Hebben jullie verder nog favorieten in de kas?
LJ: Toen Ortrud kwam met de groep dichters op zondag, vond ik ook heel gaaf. Toen hadden alle dichters stil gestaan bij de objecten en de plekken die ze leuk vonden. Warner had toen een paar zinnen geschreven, heel pakkend, over de aubergine. Dat vind ik dan heel leuk: dat wordt dan spontaan gecreëerd.
SvdM: Is het nu ook weer fijn dat Het Broeikas Effect ten einde loopt?
MJ: Ja, ik vind vooral het projectmatige erg leuk: het heeft een begin en een eind. En wie weet gaat het nog een keer gebeuren; maar voor nu is het een mooi afgerond geheel.
LJ: Ik vond het heel gezellig.
MJ: Het is een leuke chaos geworden. En m’n moeder vind het ook heel leuk: normaal werkt ze alleen, of is ze vooral aan het uitleggen, maar jij en Pam stellen echt gerichte vragen.
SvdM: Ik vind dat ook ontzettend leuk, ze heeft heel veel kennis, en Pam ook, dan deel je van alles qua informatie en inspiratie.
MJ: Ja, dat vind ze volgens mij wel echt leuk. Fijn dat jij het ook leuk vond hier te werken. Jij was denk ik de enige die we nog niet kenden.
Back to Top